احکام بیماران در ماه رمضان

همیشه از پرتکرارترین سوالاتی که جواب آن به سختی پیدا می‌شود، این است که کدام بیمار می‌تواند روزه نگیرد؟ احکام بیماران در ماه رمضان چیست؟

ماه مبارک رمضان ماه عبادت و خودسازی است، اما در عین حال اسلام هیچگاه انسان را به کاری که به سلامت او آسیب بزند، موظف و مجبور نکرده است. به همین دلیل، در احکام شرعی، وضعیت بیماران در ماه رمضان با دقت و حساسیت ویژه‌ای بررسی شده است.

حکم روزه برای بیمار، یک نسخه‌ی واحد برای همه نیست.

نوع بیماری، شدت آن، نظر پزشک متخصص و همچنین نظر مرجع تقلید، همگی در تعیین تکلیف شرعی نقش دارند. به همین دلیل ممکن است دو نفر با بیماری‌های متفاوت، احکام متفاوتی درباره روزه داشته باشند.

در این مقاله از فروشگاه تولیدی عرفانی تلاش کردیم احکام بیماران در ماه رمضان را بر اساس نظر کلی مراجع تقلید و بدون ورود به صدور فتوا، به زبان ساده و قابل فهم توضیح دهیم تا هر فرد بتواند با آگاهی بیشتر، تصمیم درست‌ را بگیرد. ولی یلدتان باشد که تشخیص نهایی حکم شرعی هر شخص، با مرجع تقلید او و تشخیص پزشک امین خواهد بود نه صرفا تشخیص خوده فرد.

يَا أَيُُّهَا الَُّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصُِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَُّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَُّكُمْ تَتَُّقُونَ 
سوره بقره آيه ۳۸۱

کدام بیمارها می‌توانند روزه نگیرند؟

در احکام شرعی، برای واجب نبودن روزه بر بیمار، نام بیماری به‌ تنهایی معیار نیست. برای احکام بیماران در ماه رمضان آنچه در نظر مراجع تقلید اهمیت دارد، ضرر داشتن روزه برای فرد بیمار یا احتمال عقلایی تشدید بیماری است.

به طور کلی، اگر روزه گرفتن باعث شود:

• بیماری فرد تشدید شود
• روند درمان به تأخیر بیفتد
• یا تحمل روزه برای بیمار سخت و آسیب‌زا باشد

در چنین شرایطی، طبق نظر کلی مراجع تقلید، روزه بر بیمار واجب نخواهد بود.

نکته مهم این است که تشخیص این ضرر، گاهی با نظر پزشک متخصص مشخص می‌شود و گاهی خود بیمار هم از تجربه و وضعیت جسمی‌ خودش خبر دارد که روزه گرفتن برایش ضرر دارد. در هر دو حالت، اگر احتمال ضرر، منطقی و قابل توجه باشد، تکلیف شرعی تغییر می‌کند.

احکام بیماران در ماه رمضان چیست؟

بیماری جسمی/روانی	توصیه به روزه‌ داری (روزه ضرر ندارد)	روزه‌ داری با نظر پزشک معالج	توصیه به ترک روزه (روزه ضرر دارد)
بیماری‌های تیروئید	بیماران مبتلا به تیروئید با فعالیت طبیعی و نتایج آزمایش‌های طبیعی می‌توانند روزه بگیرند. بیماران دارای گواتر (بزرگی تیروئید) با نتایج آزمایش طبیعی نیز معمولاً مشکلی برای روزه گرفتن ندارند. بیماران با گره منفرد یا چندگانه تیروئید و آزمایش‌های طبیعی نیز می‌توانند روزه بگیرند.	بیماران مبتلا به کم‌کاری یا پرکاری تیروئید که هنوز آزمایش‌ها به طور کامل طبیعی نشده‌اند، روزه گرفتن نیاز به نظر پزشک دارد. بیماران با پرکاری تیروئید و عوارض چشمی متوسط نیز باید با تشخیص پزشک روزه بگیرند.	بیماران مبتلا به کم‌کاری یا پرکاری تیروئید که وضعیت‌شان کنترل نشده است. بیماران با التهاب شدید تیروئید یا عوارض جدی پس از درمان نیز توصیه می‌شود روزه نگیرند.
بیماری‌های کلیه	بیمارانی که عملکرد کلیه‌شان طبیعی است و مشکلات جدی ندارند، معمولاً می‌توانند روزه بگیرند. مبتلایان به سنگ‌های کوچک کلیه بدون علائم شدید نیز ممکن است روزه بگیرند.	بیمارانی که کم‌کاری عملکرد کلیه دارند یا مشکلات خفیف دارند، روزه گرفتن با نظر پزشک توصیه می‌شود. کسانی که سنگ کلیه دارند و وضعیتشان کنترل نشده است، نیاز به بررسی پزشکی دارند.	اکثر بیماران دیالیزی و مبتلایان به سنگ‌های بزرگ یا مشکلات جدی کلیوی، توصیه می‌شود روزه نگیرند.
بیماری‌های قلبی	بیماران با مشکلات خفیف قلبی که تحت درمان پایدار هستند و فشارخون کنترل شده دارند، معمولاً می‌توانند روزه بگیرند.	افرادی که سابقه بیماری عروق کرونر، سکته قلبی یا عمل جراحی قلب دارند و وضعیت‌شان با دارو کنترل می‌شود، روزه گرفتن با نظر پزشک توصیه می‌شود. بیماران با فشارخون کنترل نشده یا نارسایی مزمن قلب نیز باید با نظر پزشک روزه بگیرند.	بیماران مبتلا به بیماری عروق کرونر کنترل نشده، سکته قلبی حاد یا کسانی که اخیراً تحت عمل جراحی قلب یا بالون درمانی بوده‌اند، توصیه می‌شود روزه نگیرند. بیماران مبتلا به نارسایی قلبی یا سایر بیماری‌های جدی قلبی کنترل نشده نیز روزه گرفتن برایشان مناسب نیست.
بیماری‌های تنفسی	افراد سیگاری و کسانی که مشکلات تنفسی خفیف دارند و وضعیت‌شان کنترل شده است، معمولاً می‌توانند روزه بگیرند.	بیماران مبتلا به آسم یا مشکلات تنفسی که کنترل نشده‌اند، و بیمارانی که اخیراً جراحی قفسه سینه داشته‌اند، باید با نظر پزشک روزه بگیرند.	بیماران با مشکلات تنفسی حاد و وابسته به اکسیژن، و بیماران مبتلا به سرطان ریه کنترل نشده، توصیه می‌شود روزه نگیرند.
دیابت	بیماران دیابتی که با رژیم غذایی کنترل می‌شوند و بیماری‌شان پایدار است، معمولاً می‌توانند روزه بگیرند.	بیماران دیابتی که با داروهای خوراکی کنترل می‌شوند و عوارض بیماری تحت کنترل است، باید با نظر پزشک روزه بگیرند. بیماران با عوارض دیابتی کنترل شده نیز شامل این دسته می‌شوند.	بیماران دیابتی با سابقه اغما، افت شدید و نوسانات مکرر قند خون، بیماران باردار دیابتی و کسانی که کنترل قندشان دشوار است یا علائم هشداردهنده افت قند را از دست داده‌اند، توصیه می‌شود روزه نگیرند.
بیماری‌های گوارشی	بیماران با سوءهاضمه خفیف و میکروب معده مثبت که تحت درمان مناسب و علائم کنترل شده هستند، معمولاً می‌توانند روزه بگیرند. بیماران با التهاب روده غیرفعال و مبتلایان به کبد چرب درجه ۰ تا ۲ یا سنگ صفراوی مزمن بدون علائم شدید نیز شامل این دسته می‌شوند.	بیمارانی که تحت درمان دارویی گوارشی هستند، از جمله مهارکننده‌های پمپ (PPI)، بیماران با رفلاکس مری یا التهاب روده با علائم خفیف تا متوسط، بیماران مبتلا به سندرم روده تحریک‌پذیر و هپاتیت مزمن غیرسیروتیک، و مبتلایان به یبوست مزمن، باید با نظر پزشک روزه بگیرند.	بیماران مبتلا به میکروب معده که هنوز درمان نشده‌اند، بیماران با التهاب روده فعال و کنترل نشده، مبتلایان به سیروز و نارسایی کبد، و مبتلایان به سنگ‌های صفراوی علامت‌دار، توصیه می‌شود روزه نگیرند.
بیماری‌های روماتیسمی	بیماران مبتلا به آرتریت روماتوئید و لوپوس خفیف و سایر بیماران روماتیسمی که تحت کنترل هستند، معمولاً می‌توانند روزه بگیرند. مبتلایان به نقرس مزمن کنترل شده نیز شامل این دسته می‌شوند.	سایر مبتلایان به آرتریت روماتوئید، بیماران لوپوس با شدت متوسط، مبتلایان به سندرم شوگرن یا نقرس متوسط، باید با نظر پزشک روزه بگیرند.	بیماران لوپوس شدید و مبتلایان به واسکولیت (التهاب جداره عروق خونی) توصیه می‌شود روزه نگیرند.
سرطان	بیماران سرطانی که پس از درمان اولیه وضعیتشان پایدار است و توانایی کافی برای روزه گرفتن دارند، معمولاً می‌توانند روزه بگیرند.	بیماران مبتلا به سرطان در اندام‌ها یا دستگاه‌های مختلف بعد از درمان اولیه، بیماران تحت جراحی، اشعه درمانی یا شیمی‌درمانی با نظر پزشک متخصص، روزه گرفتن با تشخیص پزشک توصیه می‌شود.	بیماران سرطانی وخیم، کسانی که نیاز به مصرف دائمی مایعات یا داروهای حیاتی دارند، و بیمارانی که تحت شیمی‌درمانی با تهوع و استفراغ شدید هستند، توصیه می‌شود روزه نگیرند.
بیماری‌های روانی	افرادی که اختلال شخصیتی دارند و وضعیت روانی‌شان پایدار است، معمولاً می‌توانند روزه بگیرند.	بیماران مزمن روانی که تحت کنترل دارویی هستند و افراد با اختلالات عصبی-روانی خفیف تا متوسط، باید با نظر پزشک روزه بگیرند.	بیماران با اختلال روان‌پزشکی حاد متوسط تا شدید، اختلال شناختی شدید مانند دمانس و آلزایمر، افراد با ناتوانی ذهنی متوسط تا شدید، و مبتلایان به اختلالات شدید روانی (سایکوتیک)، توصیه می‌شود روزه نگیرند.

احکام روزه برای زنان باردار چیست؟

افرادی که به دلیل ضعف جسمانی شدید، بیماری‌های زمینه‌ای یا مشکلات سلامت جدی توانایی روزه گرفتن ندارند، بهتر است از روزه‌داری خودداری کنند یا روزه خود را به زمان دیگری موکول نمایند؛ زیرا روزه برای آن‌ها می‌تواند موجب مشقت شدید یا آسیب جسمانی شود. در مورد زنان باردار، کسانی که حاملگی پرخطر دارند، سابقه بیماری مزمن زمینه‌ای دارند، وزن مناسبی ندارند یا تغذیه کافی در دوران بارداری نداشته‌اند، روزه گرفتن ممکن است سلامت مادر و جنین را تهدید کند و نیاز به مراقبت پزشکی ویژه دارد. مادران شیرده نیز باید وضعیت تغذیه و سلامت کودک را در نظر بگیرند:

پس از ۶ ماهگی و اگر کودک به‌طور طبیعی رشد می‌کند، روزه گرفتن معمولاً مجاز است، اما در ۶ ماهه اول پس از زایمان، به ویژه اگر کودک فقط از شیر مادر تغذیه می‌کند، روزه ممکن است سلامت کودک را تحت تأثیر قرار دهد و باید با مشورت پزشک یا مشاور تغذیه تصمیم گرفته شود.

حکم روزه بیمار از نظر مرجع تقلید

بر اساس نظر کلی مراجع تقلید، روزه گرفتن برای بیماری که روزه برای او ضرر دارد، واجب نیست. این ضرر می‌تواند واقعی باشد یا احتمال عقلایی آن وجود داشته باشد؛ یعنی فرد به‌ طور منطقی و معقول نگران آسیب دیدن سلامتی خود باشد.

مراجع تقلید درباره احکام بیماران در ماه رمضان تأکید دارند که اگر انسان بداند یا گمان قابل توجهی داشته باشد که روزه باعث تشدید بیماری یا آسیب به بدن می‌شود، نباید روزه بگیرد؛ زیرا در فقه اسلامی، حفظ جان و سلامت انسان اهمیت بالایی دارد.

در عین حال، اگر بیماری موقتی باشد و فرد پس از ماه رمضان توانایی روزه گرفتن را پیدا کند، تکلیف روزه از بین نمی‌رود، بلکه به زمان دیگری منتقل می‌شود و فرد باید روزه‌های نگرفته را در فرصت مناسب قضا کند.

نکته مهم این است که احکام بیماران در ماه رمضان ممکن است در جزئیات، بسته به نظر مرجع تقلید متفاوت باشد. به همین دلیل توصیه می‌شود هر فرد، حکم نهایی وضعیت خود را مطابق با فتوای مرجع تقلیدش بررسی کند.

برای حفظ آرامش روحی و تقویت ایمان در ماه رمضان، مطالعه قرآن کریم یکی از بهترین اعمال است. حتی افرادی که به دلیل بیماری یا ضعف جسمانی توان انجام عبادات طولانی را ندارند، می‌توانند با خواندن قرآن یا گوش دادن به تلاوت آن، برکات معنوی این ماه را تجربه کنند.

اگر به دنبال خرید قرآن با کیفیت و مناسب برای مطالعه روزانه یا همراه داشتن در سفر و منزل هستید، می‌توانید از فروشگاه تولیدی عرفانی قرآن‌های نفیس با قطع‌های مختلف، ترجمه فارسی و تفسیر روان را تهیه کنید.

خرید انواع قرآن 

نتیجه گیری

روزه گرفتن در ماه رمضان برای بیماران و افراد دارای شرایط خاص نیازمند دقت و توجه ویژه به سلامت جسمانی و مشورت با پزشک است. افراد با بیماری‌های مزمن جسمی و روانی، از جمله بیماری‌های قلبی، کلیوی، تنفسی، دیابت، تیروئید، گوارشی، روماتیسمی، سرطان و اختلالات روانی، باید بر اساس شدت بیماری و کنترل آن توسط پزشک تصمیم بگیرند: برخی می‌توانند به راحتی روزه بگیرند، برخی با نظر پزشک و مراقبت دقیق، و برخی دیگر بهتر است از روزه‌داری خودداری کنند تا از خطرات و عوارض جسمی و روحی پیشگیری شود.

همچنین زنان باردار، به ویژه در حاملگی پرخطر یا با سابقه بیماری مزمن، و مادران شیرده، به خصوص در شش ماه اول پس از زایمان که کودک فقط از شیر مادر تغذیه می‌کند، باید با مشورت پزشک و رعایت تغذیه مناسب تصمیم به روزه گرفتن بگیرند. رعایت این نکات نه تنها سلامت جسمانی و روانی افراد را حفظ می‌کند، بلکه از نظر دینی نیز خیالتان راحت خواهد بود.

همچنین اگر به دنبال راهی برای نجات بیماری هستید، می‌توانید از فروشگاه تولیدی عرفانی حرزهای آماده برای همراه داشتن، نگهداری در منزل یا هدیه به عزیزان را تهیه کنید. این حرزها مناسب برای تمام افراد، از بیماران گرفته تا مادران شیرده هستند و تجربه‌ای ایمن و آرام برای عبادت و زندگی روزمره فراهم می‌کنند.

خرید حرز امام جواد

التماس دعا